كتبه

HIS WORKS*

Sciences of Quranic Exegesis:

  1. Ta‘lîkât alâ hâşiyeti’s-Seyyid eş-Şerîf alâ tefsîri’l-Keşşâf. Atıf Efendi Ktp. 356, 319 vr.
  2. Şerhu’l-Mukaddimeti’l-Cezeriyye. Millî Kütüphane A 5561/2, 6-55 vr.
  3. Risâle fî beyâni ma‘na’l-kitâb ve’l-Kur’ân. Nuruosmaniye Ktp. 4902/9, 62-63 vr. Tez: Taşköprizâde Ahmed Efendi’nin Tefsir Risaleleri, Ahmet Sürün, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 2002, 53+56 s.
  4. Sūretü’l-halâs fî tefsîri sûreti’l-İhlâs. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3260, 46-53 vr. Tez: Taşköprizâde Ahmed Efendi’nin Tefsir Risaleleri, Ahmet Sürün, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 2002, 53+56 s.
  5. Risâle fî tefsîri âyeti’l-vuzû‘. Nuruosmaniye Ktp. 4902/1, 1-8 vr. Tez: Taşköprizâde Ahmed Efendi’nin Tefsir Risaleleri, Ahmet Sürün, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 2002, 53+56 s.
  6. Risâle fî kavlihî te‘âlâ “Huvellezî haleka lekum mâ fi’l-arzi cemî‘an” [Bakara 2/29]. Süleymaniye Ktp. Şehit Ali Paşa: 2767/12, 68-74 vr. Tez: Taşköprizâde Ahmed Efendi’nin Tefsir Risaleleri, Ahmet Sürün, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 2002, 53+56 s.

Prophetic Tradition: 

  1. Hadîs-i Erba‘în veya Letâ’ifü’n-Nebî. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 556, 17 vr. “Taşköpri-zâde Ahmed Efendi’nin Letâifu’n-Nebi İsimli Kırk Hadisi”, Sadık Cihan, Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 1980, sy. 4, s. 41-75.
  2. Ta‘lîkât alâ Sahîhi’l-Buhârî ve şerhihî li’l-Kirmânî. Nuruosmaniye Ktp. 4902/20, 88-89 vr.

Islamic Jurisprudence:

  1. Ta‘lîkat alâ şerhi dîbâceti’l-Hidâye. Nuruosmaniye Ktp. 4902/2, 9-18 vr.
  2. Risâle fî ilmi’l-ferâiz. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 1600, 1-7 vr.
  3. Şerhu ferâiz veya Muhtasaru’s-Secâvendî. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 1600, 8-86 vr.
  4. Telhîsu’l-ferâizi’s-Sirâciyye. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3209, 11-113 vr.
  5. Şerhu Mukaddimeti’s-salât. Süleymaniye Ktp. Esad Efendi 753, 1-33 vr.
  6. Münyetü’ş-şübbân fî mu‘âşereti’n-nisvân. Köprülü Ktp. Fazıl Ahmed Paşa 1402, 159 vr.

Theology and Philosophy

  1. el-Meâlim fî ilmi’l-kelâm. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 2149, 1-149 vr. Tez: Taşköprizâde’nin el-Meâlim fî İlmi’l-Kelâm Adlı Eseri, Mehmet Emin Yağcı, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 1997, iii+42+117 s. Bu tezde ele aldığımız metindir.
  2. Hâşiyetu alâ hâşiyeti’s-Seyyidi’ş-Şerîf alâ şerhi’t-Tecrîd. Süleymaniye Ktp. Damad İbrahim Paşa 786, 231 vr. Nasiruddin Tusî’nin et-Tecrîd fî İlmi’l-İ‘tikâd adlı eserine Mahmud İsfahanî’nin yazdığı şerhe Seyyid Şerif Cürcanî tarafından yazılan haşiyenin haşiyesidir. Isfahanî’nin şerhi Ali Kuşçu’nun şerhinden sonra şerh-i kadîm olarak bilinmekte olup Osmanlı medrese sisteminde yer alan “Haşiye-i Tecrîd” medreselerinde Cürcani’nin bu haşiyesi okutulmuştur. Müellifin kendisi de bu haşiyeyi hem okumuş hem de okutmuştur. Öğrencilerin çok sık kullandığı bir metin olan bu haşiyedeki zor konulara Taşköprîzade açıklamalar getirmektedir.
  3. Ecellü’l-mevâhib fî ma‘rifeti vücûdi’l-vâcib. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3238/2, 72-78 vr. Taşköprîzade İsbât-ı Vâcib risaleleri içerisinde değerlendirebileceğimiz bir risale kaleme almıştır. Tanrı’nın varlığını ve bilgisini, klasik kelâm geleneği içerisinde kullanılan muhtelif deliller açısından kısa bir şekilde özetler.
  4. Şerhu dîbâceti’t-Tavâli‘. Kadı Beyzavî’nin Tavâli‘u’l-Envâr adlı eserinin dibacesine Taşköprîzade’nin yazdığı şerhtir. Nüshası maalesef henüz tespit edilememiştir.
  5. Risâle fi’l-kazâ ve’l-kader. Süleymaniye Ktp. Esad Efendi 3590/1, 1-19 vr. Risâletü’l-Kazâ ve’l-Kader, Almanya (Köln): Menşûrâtü’l-Cemel, haz. Muhammed Zahid Kamil Cul, 1. bs., 2008, 112 s.; Tez: Osmanlı Müelliflerince Yazılan Kazâ-Kader Risâleleri ve Taşköprîzâde’nin Risâle fi’l-Kazâ ve’l-Kader Adlı Eseri, Hilmi Kemal Altun, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 2010, vii+126+80 s.
  6. Risâletü’ş-şühûdi’l-aynî fî mebâhisi’l-vücûdi’z-zihnî. Köprülü Ktp. Mehmed Asım 705, 10-33. Almanya (Köln): Menşûrâtü’l-Cemel, haz. Muhammed Zahid Kamil Cul, 1. bs., 2009, 120 s. Taşköprîzade zihnin ve varlığın tanımlarını inceledikten sonra aynî varlık (dış dünyada var olan) ile dış dünyadaki varlığın idraki yoluyla zihnimizde elde edilen ikinci suretleri (zihni varlığı) analiz eder ve bunun tarih boyunca filozoflar ve kelâmcılar tarafından nasıl ele alındığını anlatır. Çeşitli tanımları birbirleriyle mukayese ederek vücud-i zihnînin varlığını temellendirir ve burada bir tür bilgi teorisi yapar.
  7. Tebyînü’d-dekâ’ik fî ta‘yîni’l-hakâ’ik. Süleymaniye Ktp. Şehit Ali Paşa 2767/17, 109-113 vr.
  8. Kavâ‘idü’l-hamliyyât fî tahkīki mebâhisi’l-külliyyât. Bursa Eski Eserler Ktp. H. Çelebi 1191/16, 246-265 vr. Burada Taşköprîzade felsefenin en önemli sorunlarından olan tümeller bahsini inceler. Tümelin haricî mi, zihnî mi olduğunu veya bir isim olup olmamasını tartışır. Özellikle küllilerin Tanrı’nın ilmindeki yerini inceler ve mantık açısından konu-yüklem ilişkisinde küllilerin yerini tartışır.
  9. en-Nehel ve’l-alel fî tahkîki aksâmi’l-ilel, İst/Beyazıd/Veliyüddin Ef: 3238/6, 101-114 vr.
  10. Risâletu Safhati’l-melsâ

 

Ethics and Politics

  1. Risâle fi’l-ahlâk. Süleymaniye Ktp. Şehit Ali Paşa 2767/6, 43-46 vr.
  2. Şerhu Ahlâki’l-Adudiyye. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 1940, 39 vr. Tez: Taşköprîzâde’nin Şerhü Ahlâk-ı Adudiyye Adlı Eseri, Elzem İçöz, Sakarya: Sakarya Üniv. SBE., 2007, V+147 s.
  3. Risâle fî fazli mekârimi’l-ahlâk. Süleymaniye Ktp. Carullah Efendi 2098/4, 114-120 vr.
  4. Risâle fî beyâni esrâri’l-hilâfeti’l-insâniyye ve’s-saltanati’l-ma‘neviyye. Süleymaniye Ktp. Şehit Ali Paşa 2767/4, 20-36 vr.

Logic and ilm al-ādāb 

  1. el-Câmi‘ fî ilmi’l-mantık. Eskişehir İl Halk Ktp. 876/1, 1-38 vr.
  2. el-Livâ’u’l-merfû‘ fî halli mebâhisi’l-mevzû‘. Süleymaniye Ktp. Carullah Efendi 1442, 1-51 vr. Klasik bilim tanım geleneğinde ilmin konusunu nedir, konu nasıl tayin edilir meselesini inceler. Ayrıca bir önermede konu-yüklem ilişkisi açısından konunun durumunu tartışır.
  3. Risâle fî ilmi âdâbi’l-bahs. Birkaç baskısı vardır: Metn-i Taşköprî, İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1288, 14-16 s.; Metn-i Taşköprî, İstanbul: Arif Beyin 91 Numaralı Matbaası, [t.y.], 14-16 s. “Taşköprülüzade’nin Âdâbü’l-Bahs ve’l-Münâzara İsimli Risalesi (Tanıtım, Tercüme, Tahkik)”, haz. Abdurrahim Güzel, Erciyes Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi, sy. 7, Kayseri, 1990, s. 203-213.
  4. Şerh alâ risâle fî ilmi’l-âdâbi’l-bahs. Birkaç baskısı vardır: Risâle-i Taşköprî, İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1288, 13 s.; Risâle-i Taşköprî, İstanbul: Arif Beyin 91 Numaralı Matbaası, [t.y.], 13 s.
  5. Risâletü’t-ta‘rîf ve’l-a‘lâm fî halli müşkilâti’l-haddi’t-tâmm. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3238/4, 91-94 vr. Burada da cins ve fasıldan mürekkeb olan hadd-i tâmmın elde edilmesindeki problemleri inceler.
  6. Fethu’l-emri’l-muğlak fî mes’eleti’l-mechûli’l-mutlak. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 2338/5, 96-100 vr.
  7. Risâle fî taksîmi’l-ilm ile’t-tasvvur ve’t-tasdîk, Bursa/Eski Eserler Ktp: Ulucami 3148/14, 113-118 vr., b.b., nesih; Bursa/Eski Eserler Ktp: H. Çelebi 1191/18, 271-285 vr., 15 st.; İst/Beyazıd/Veliyüddin Ef: 3238/10, 163b-167b vr.

Language

  1. Şerhu’l-Avâmili’l-Mi’e veya Mu‘ribu’l-Avâmil. Süleymaniye Ktp. Antalya Tekelioğlu 535, 62 vr. Tez: Taşköprüzâde’nin Avâmil Şerhi’nin Edisyon Kritiği, Muhsin Özalpdemir, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 2005, 90+121 s.
  2. Risâletü Lezzeti’s-Sem‘ fi İstiğrâki’l-Müfred ve’l-Cem‘. Bağdatlı Vehbi Efendi 2196/4, 54-58 vr. “Taşköprî-zâde’nin Risâletü Lezzeti’s-Sem‘ fi İstiğrâki’l-Müfred ve’l- Cem‘ Adlı Risalesi”, İsmail Demir, EKEV Akademi Dergisi, yıl 12, sy. 35, Bahar 2008, s. 295-310.
  3. Müftetihu’l-i‘râb. Atıf Efendi Ktp. Atıf Efendi 2616/1, 2-12 vr.
4. Hâşiye alâ min evveli şerhi’l-Miftâhi’l-Ulûm li’s-Seyyid Şerîf el-Cürcânî. Köprülü Ktp. Mehmed Asım Bey 487, 1-72 vr.
  4. Risâletü’l-istiksā fî mebâhisi’l-istisnâ. Süleymaniye Ktp. Esad Efendi 464/1, 1-15 vr.
  5. Mesâliku’l-halâs fî mehâliki’l-havâs. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3238/12, 184-192 vr.
  6. Risâletü’l-inâye fî tahkīki’l-isti‘âre bi’l-kinâye. Süleymaniye Ktp. Serez 3880/2, 15-17 vr.
  7. Şerhu’l-Fevâidi’l-giyâsiyye fi’l-meânî ve’l-beyân li’l-Îcî. İstanbul’da Matbaa-i Âmire’de (1314, 4+308 s.) Fevâidü’l-giyâsiyye ile birlikte basılmıştır.

History and Biography

  1. eş-Şekâiku’n-nu‘mâniyye fî ulemâi’d-devleti’l-Osmâniyye. Taşköprizâde Ahmed Efendi, Şakâiku’n-nu‘maniye fî ‘ulemâ’id-Devleti’l-Osmâniye, nşr. Ahmet Subhi Furat, İstanbul: İÜ. Fen Edebiyat Fak. Yayınları, 1985; Taşköprülüzade, Osmanlı Bilginleri, çev. Muharrem Tan, İstanbul: İz Yayıncılık, 2007.
  2. Nevâdirü’l-ahbâr fî menâkıbi’l-ahyâr. Ragıp Paşa Ktp. 1054, 10-427 vr.
  3. Tabakâtü’l-Fukahâ veyâ Tabakât-ı Hanefiyye. Süleymaniye Ktp. Esad Efendi 2311/1, 3-53 vr. İki baskısı vardır: neşr. el-Hâc Ahmed Neyle, Musul: Mektebetü’l-Merkeziyye, 1954, 136 s.; neşr. el-Hâc Ahmed Neyle, Musul: Matbaatü’z- Zehrâi’l-Hadîse, 1961, 136 s.

History and classification of Sciences

  1. Miftâhu’s-saâde ve misbâhu’s-siyâde fî mevzûâti’l-ulûm. Birkaç baskısı vardır: Haydarâbâd: c. I-II: Dâiretü’l-Mâ‘ârifi’n-Nizâmiyye, 1910-1911, c. III: Dârü’l- Ma‘ârifi’l-Osmâniyye, 1937; Kâhire: Dârü’l-Kütübi’l-Hadîse, 1968, I-III c., neşr. Kâmil Kâmil Bekri, Abdülvehhab Ebünnur; Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, I-III, 1985; Mevsûatu Mustalahâti Miftâhi’s-Sa‘âde ve Misbâhi’s-Siyâde fî Mevzûâti’l-Ulûm, Beyrut: Mektebetü Lübnân, 1998. Tercümesi: Mevzuâtu’l-Ulûm, çev. Kemâleddin Mehmed Efendi, I-II c., Dersaâdet: İkdâm Matbaası, 1313.
  2. Medînetü’l-ulûm veyâ Muhtasaru Miftâhi’s-sa‘âde. Köprülü Ktp. Fâzıl Ahmed Paşa 1387, 153 vr.
  3. es-Sa‘âdetü’l-fâhire fî siyâdeti’l-âhire. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3262/6, 141-166 vr. Tez: Taşköprülüzade ve es-Saâdetü’l-Fâhire fî Siyâdeti’l-Âhire Adlı Eseri, Mustafa Necip Yılmaz, YLT, İstanbul: MÜ. SBE., 1991, XXX+134 s.
  4. Risâletü’l-câmi‘a li-vasfi’l-ulûmi’n-nâfi‘a. Süleymaniye Ktp. Âşir Efendi 436/5, 66-82 vr.

Medicine

  1. Risâletü’ş-şifâ li edvâ’i’l-vebâ. Atatürk Kitaplığı Osman Ergin Yazmaları 736/4, 42-88 vr. Kâhire: Matbaatü’l-Vehbiyye, 1292 [1875], 104 s. “Taşköprülüzade Ahmet İsameddin Efendi’nin Risaletü’ş-Şifa li-Edvâ’il-Vebâ Adlı Risalesi Üzerine Bir Değerlendirme”, Nurten Çankaya, VIII. Türk Tıp Tarihi Kongresi: Kongreye Sunulan Bildiriler (16-18 Haziran 2004, Sivas – Divriği), editörler: Nil Sarı, Ayşegül D. Erdemir, İstanbul: Türk Tıp Tarihi Kurumu, 2006, s. 313-322.

Other Works

  1. Risâle fi’r-reddi ale’l-Yehûd veya Risâle fî tezyîfi te’dîbi dîni Mûsâ (a.s). Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3275/9, 40-44 vr. “Ahmad b. Mustafa Tashkubrizade’s (d. 968/1561) Polemical Tract Against Judaism”, Sabine Schmidtke – Camilla Adang, al- Qantara: Revista de Estudios Arabes, Madrid, enero-juino de 2008, c. 29, sy. 1, s. 79- 113.
  2. Risâle fî ilmi’l-hisâb. Millet Ktp. Ali Emiri (Arabî) 2785/3, 91-96 vr.
  3. Risâle fî halli terkîbi “Ekseru min en yuhsā. Beyazıt Ktp. Veliyüddin Efendi 3197, 40-42 vr.

 

*This list is copied from Ahmet Sururi’s Doctoral Disseration TAŞKÖPRÎZÂDE’NİN EL-MEÂLİM’İ VE KELÂMÎ GÖRÜŞLERİ , pp. 16-24.